Verscherpen van maanfoto's met Registax 6
Je hebt een stapel maanfoto’s gemaakt en nu wil je die scherp krijgen. Met Registax 6 kun je precies dát doen: je haalt ruis weg en haalt details naar boven die eerder verborgen waren.
Zo voelt je maanbeeld alsof je er met een telescoop recht overheen kijkt.
Registax 6 is gratis software voor Windows die je helpt bij het nabewerken van planetaire opnames en maanvideo’s. Je gebruikt het om foto’s te stacken en daarna te verscherpen. Het werkt met een paar simpele schuiven en geeft je veel controle zonder dat je een expert hoeft te zijn.
Waarom is dit belangrijk? Een enkele maanfoto heeft vaak ruis, bewegingsonscherpte of lichtverspreiding. Door te stacken en te verscherpen combineer je het beste van elke foto en haal je fijne details naar voren, zoals kraters, rilles en bergketens die met het blote oog niet opvallen.
Wat je nodig hebt en hoe je begint
Gebruik een Windows-pc of laptop met minimaal 8 GB RAM en 2 GB vrije schijfruimte. Een muis met een goed scrollwiel helpt bij het fijn afstellen van de schuiven. Zorg dat je de nieuwste versie van Registax 6 downloadt van de officiële site en installeer volgens de aanwijzingen.
Verzamel je beeldmateriaal. Maanfoto’s werken goed als serie van 100–1000 opnames, bijvoorbeeld als AVI-video of als losse bestanden (PNG/JPG/TIFF).
Gebruik een stabiele setup: een Schmidt-Cassegrain van 8 inch op een montering als de HEQ5 Pro of een compacte refractor op een AZ-GTi geeft al een solide basis. Importeer je bestanden in Registax 6 via het tabblad ‘Align’.
Kies ‘Select Files’ en laad je serie. Voor maan kun je het beste de volledige resolutie behouden; downsample pas later als je bestanden te groot zijn. Zorg dat de helderheid en het contrast van je beeld niet te ver zijn doorgedraaid; dat maakt verscherpen moeilijker.
Stacken: de basis voor scherpte
Stacken combineert de scherpste frames en reduceert ruis. In Registax kies je eerst een gebied om op uit te lijnen, bijvoorbeeld een heldere krater of een schaduwlijn.
Teken een klein rechthoekig gebied rond dit detail; hoe specifieker je bent, hoe beter de uitlijning.
Stel de uitlijninstellingen in. Gebruik ‘Normal’ voor maan en zet de afmeting van het uitlijngebied op ongeveer 64–128 pixels, afhankelijk van je resolutie. Kies ‘Auto’ voor het detecteren van het beste frame.
Bij video’s met 1000+ beelden kun je ‘Limit’ op 20–50% zetten om alleen de topframes te gebruiken. Begin het align-proces. Registax vergelijkt elk frame en verschuift ze zodat de details overeenkomen. Zie je dat het programma moeite heeft?
Verklein het uitlijngebied of kies een contrastrijker detail. Bij een stabiele opname met een 10-inch Dobson op een tracking-platform verloopt dit vaak soepel.
Klaar met alignen? Ga naar ‘Stack’ en kies het aantal beste frames, bijvoorbeeld 50–200.
Gebruik ‘Wavelet’-stacken voor maan; dat geeft een betere ruisreductie zonder details te verliezen. Druk op ‘Stack’ en wacht tot het proces klaar is. Je krijgt een stacked TIFF of PNG als resultaat.
Verscherpen in de Wavelet-tab
De Wavelet-tab is het hart van Registax. Hier werk je in lagen: lage lagen pakken fijne details, hoge lagen pakken grotere structuren. De schuiven links bepalen hoe sterk elke laag wordt bewerkt.
Begin altijd laag en bouw langzaam op. Gebruik de volgende startwaarden voor maan.
Zet Wavelet 1 op 0,5–1,5, Wavelet 2 op 1,0–2,0, Wavelet 3 op 2,0–3,5, Wavelet 4 op 3,0–5,0, Wavelet 5 op 4,0–6,0 en Wavelet 6 op 5,0–8,0. Dit zijn vuistregels; je past ze aan op je beeld.
Te veel verscherpen geeft halos rond kraters. Gebruik de Denoise-schuiver om ruis te beperken. Zet hem op 0,1–0,3 voor maan, afhankelijk van je ISO en belichting.
Bij lage ISO (100–400) kun je lager blijven; bij hogere ISO kies je iets meer.
Klik op ‘Apply’ om wijzigingen te zien en zoom in op een krater om het effect te beoordelen. Probeer de ‘Clarity’-optie als je extra punch wilt zonder scherpte te overdrijven. Zet hem op 5–15%. De ‘Gamma’-schuiver helpt bij het balanceren van schaduwen en highlights; probeer 0,8–1,2. Sla je werk tussentijds op als TIFF, zodat je altijd teruggaat naar een stabiele versie.
Praktische tips voor maanfoto’s
Kies het juiste moment. Een volle maan geeft weinig schaduw en minder diepte; een eerste of laatste kwartier geeft prachtige zijkanten en diepe schaduwen in kraters.
Plan je sessie rond maanstanden en gebruik SkySafari 7 Pro om je slimme telescoop aan te sturen voor de perfecte timing.
Verlaag je ISO en kies een snelle sluitertijd. Voor maan werkt ISO 100–400 goed, met sluitertijden van 1/125–1/500 seconde bij een gemiddelde diafragma (f/8–f/10). Gebruik een afstandsbediening of timer om trillingen te voorkomen.
Een stabiele montering is belangrijk, maar je kunt ook handmatig tracken bij korte opnames. Gebruik een Barlow-lens voor meer resolutie, bijvoorbeeld een 2x Barlow op een 8-inch SCT. Let op dat je belichting dan donkerder wordt; verhoog de sluitertijd of ISO lichtjes. Test met korte video’s van 30–60 seconden en kies later de scherpste fragmenten voor stacking.
Let op het seeing. Bij matig seeing (3–4 op de seeing-schaal) werken lagere golflet-lagen beter.
Bij uitstekend seeing (1–2) kun je hoger in de lagen gaan. Gebruik een cooled camera zoals de ZWO ASI290MC of een Canon DSLR voor minder ruis; beide werken prima met Registax.
Organiseer je workflow. Maak een map per sessie: ‘raw’, ‘stacked’ en ‘final’. Gebruik bestandsnamen met datum en tijd, bijvoorbeeld ‘maan_2025-03-20_2100.avi’.
Houd je versies gescheiden; zo voorkomt je dat je per ongeluk een bewerkte versie overschrijft.
Probeer varianten. Sla verschillende presets op met lichte, medium en zware verscherping. Vergelijk ze op een kalibratiescherm en kies wat het beste bij je telescoop en seeing past.
Een te scherp beeld ziet er indrukwekkend uit, maar verliest fijne textuur; een te zacht beeld oogt rustig maar toont minder details. Sluit af met een laatste check.
Zoom in op een paar kraters en controleer halos, ruis en contrast.
Exporteer als TIFF of PNG voor archief en als JPG voor delen. Zorg dat je kleurtemperatuur en helderheid consistent zijn; deel je mooiste astrofoto's op AstroBin en maak je maanfoto’s herkenbaar en professioneel.