Pleiaden (M45) fotograferen: Tips voor Unistellar gebruikers
Stel je voor: je staat buiten, de lucht is pikdonker en je Unistellar telescoop staat klaar. Je wilt iets prachtigs vastleggen, iets magisch.
Dan is er de Pleiaden, oftewel M45. Deze open sterrenhoop lijkt op een miniatuur-Zonnestelsel en is een van de mooiste objecten aan de hemel voor beginnende en gevorderde sterrenkijkers. Met een Unistellar eVscope of eVscope 2 ligt deze prachtige structuur binnen handbereik.
Je hoeft geen expert te zijn om hiermee een adembenemende foto te maken.
Ik help je op weg.
Wat zijn de Pleiaden en waarom wil je ze fotograferen?
De Pleiaden, of M45, is een open sterrenhoop in het sterrenbeeld Stier (Taurus). Het is een groep van honderden jonge, hete sterren, geboren uit dezelfde enorme gas- en stofwolk.
De meeste van deze sterren zijn slechts 100 miljoen jaar oud; een baby’tje vergeleken met onze zon van 4,6 miljard jaar.
Doordat ze zo jong en heet zijn, stralen ze fel blauw licht uit. Het unieke aan de Pleiaden is het omringende nevelachtige licht. Vroeger dachten mensen dat dit het licht van de sterren zelf was dat weerkaatste op een nabijgelegen gaswolk.
Tegenwoordig weten we dat het 'interstellaire stof' is. Dit stof ligt in dezelfde moleculaire wolk als waar de sterren in zijn geboren en weerkaatst het licht van de helderste sterren.
Je ziet vooral de zeven helderste sterren met het blote oog, vandaar de bijnaam 'de Zeven Zusters'. Waarom is dit belangrijk om te fotograferen? Ten eerste is het een fantastisch oefenobject. Het is groot genoeg om interessant te zijn, maar compact genoeg om makkelijk in beeld te brengen.
Ten tweede is het een object dat het hele jaar door (in ieder geval in de herfst en winter) goed te zien is.
Een foto van M45 laat direct zien wat moderne amateurtechnologie kan: je legt objecten vast die met het blote oog vaak net niet zichtbaar zijn.
Je Unistellar voorbereiden: De juiste instellingen
Een Unistellar telescoop is een 'Smart Telescope'. Dat betekent dat hij grotendeels automatisch werkt.
Je scant de lucht, selecteert M45 en de telescoop doet de rest. Toch zijn er een paar knoppen die je zelf moet instellen voor het beste resultaat. Je wilt namelijk een mooie balans vinden tussen helderheid en ruis.
Stap één is het vinden van een donkere locatie. De Pleiaden is niet extreem fel, dus lichtvervuiling werkt echt niet in je voordeel.
Zorg dat je horizontaal staat en dat de telescoop goed is gekalibreerd via de app. Zoek M45 op en centreer hem. De Unistellar zal standaard beginnen met 'Live View'.
Dit is handig om te zien of je scherp staat, maar voor de uiteindelijke foto schakel je over naar de 'Observatiemodus'. In de Observatiemodus bepaal je de 'Exposure Time' (belichtingstijd) en het aantal 'Frames' (opnames).
Voor de Pleiaden raad ik aan om te beginnen met een belichtingstijd van 3 tot 5 minuten.
De Unistellar gebruikt een techniek die 'stacking' heet. Dit betekent dat hij meerdere korte opnames maakt en deze combineert om ruis te verminderen. Een enkele opname van 5 minuten is vaak al voldoende voor een goed resultaat. Wil je meer details in de nevel zien?
Probeer dan 10 minuten. Pas op: als je te lang belicht en de telescoop beweegt (door wind of een onstabiele ondergrond), wordt de foto wazig.
Let op de 'Gain' of ISO-waarde. Bij Unistellar is dit vaak vastgezet voor optimale prestaties, maar in sommige gevallen kun je dit aanpassen. Houd het laag (lage ISO) om ruis te minimaliseren.
De sensor van de Unistellar eVscope 2 is erg gevoelig, dus je hebt niet extreem veel licht nodig. Het draait allemaal om het stapelen van data.
Geef de telescoop de tijd. Een sessie van 15 tot 30 minuten levert vaak een spectaculair beeld op.
De magie van het stacken: Wat gebeurt er op je scherm?
Als je eenmaal op 'Start Observation' drukt, begint het echte werk. Je ziet een teller oplopen en een beeld dat langzaam helderder wordt.
Dit is het proces van data verzamelen. De Unistellar neemt in de achtergrond honderden korte opnames en voegt deze samen. Dit is de kracht van deze telescoop; zo kun je bijvoorbeeld eenvoudig de Black Eye Galaxy fotograferen zonder ingewikkelde software zoals PixInsight of DeepSkyStacker te gebruiken.
Wat je ziet, verandert naarmate de tijd verstrijkt. Eerst zie je alleen de helderste sterren, zoals de zusters Alcyone en Atlas.
Na een paar minuten begin je de fijnere details te zien. De nevel, die eerst misschien wat vlekkerig leek, wordt strakker en duidelijker. Bij de eVscope 2 (de kleurenversie) zie je de prachtige blauwe tinten naar voren komen.
Bij de originele eVscope (monochroom) zie je een helderwit beeld met veel contrast. Als je klaar bent met de observatie, kun je het resultaat opslaan.
De app geeft je een 'Final Image'. Dit is een bewerkte versie die de Unistellar software voor je heeft gemaakt.
Het is een goed startpunt. Als je de foto later downloadt (via de app of e-mail), krijg je vaak het RAW-bestand. Dit bestand (meestal een .fits of .jpg) kun je nog wat nabewerken in programma's zoals Adobe Photoshop, Affinity Photo of de gratis GIMP om de helderheid en contrast bij te schaven. Het mooie van deze techniek is dat je geen last hebt van lichtvervuiling.
De Unistellar filtert automatisch storende lichtbronnen uit de data. Dus, zelfs als je in de stad staat, kun je nog steeds de Pleiaden fotograferen.
Natuurlijk werkt het het beste op het platteland, maar het is geen vereiste meer. Dat maakt het fotograferen van deep-sky objecten toegankelijker dan ooit.
Modellen, prijzen en accessoires
De Unistellar telescopen zijn er in een aantal varianten. De basis is de Unistellar eVscope.
Dit is de monochrome versie. Hij toont het heelal in helder groen-wit licht. Dit is perfect voor het bestuderen van structuur en helderheid. De prijs ligt rond de €2.999.
Het is een serieuze investering, maar je krijgt er een krachtige 'set-and-forget' telescoop voor. Wil je kleuren?
Dan kies je voor de Unistellar eVscope 2. Deze heeft een kleurencamera en een verbeterde sensor.
De prijs ligt hoger, rond de €4.999. Het grote voordeel is dat je de prachtige blauwe gloed van de Pleiaden en de rode tinten van emissienevels in hun natuurlijke kleuren ziet. Voor fotografie is de eVscope 2 vaak de voorkeurskeuze omdat je direct een kleurenfoto krijgt.
Er is ook de Unistellar Odyssey en Odyssey Pro. Dit zijn de nieuwste modellen met nog betere sensoren en een ingebouwde sterrenvolger (die de eVscope 2 ook al had).
De Odyssey Pro (rond €5.999) is de top met een nog groter diafragma en betere optica. Qua fotograferen van de Pleiaden maakt elk model prachtige plaatjes, maar de duurdere modellen leveren meer details en minder ruis op in minder tijd. Wat accessoires betreft is er niet veel meer nodig.
Een stevige ondergrond is essentieel. Een batterijpack (powerbank) met USB-C aansluitting is aan te raden voor lange sessies, want de interne batterij gaat ongeveer 4 tot 6 uur mee.
Een draagtas is handig om de telescoop veilig te vervoeren. Vergeet ook niet een sterrenkaart app op je telefoon (zoals Stellarium) om te zien waar M45 staat voordat je begint.
Praktische tips voor het perfecte plaatje
Wil je het maximale uit je Unistellar halen? Hier zijn een paar concrete tips, zoals hoe je de Whirlpool Galaxy fotografeert, die het verschil maken tussen een 'leuke foto' en een 'wallpaper-waardig' beeld:
- Zoek de 'Sweet Spot' van de belichting: Begin met 5 minuten. Klaar? Sla op. Is het te donker? Probeer 10 minuten. Is het te licht en waaiert het uit (star trailing)? Verkort de tijd. Voor M45 is 5 tot 15 minuten ideaal.
- Check de focus: Voordat je aan een lange sessie begint, zoom in op een heldere ster in de live-view. Gebruik de handmatige focus (als dat kan) of laat de automatische focus lopen. Een scherpe ster betekent een scherpe foto.
- Gebruik de 'Deep Dark' modus (indien beschikbaar): Sommige updates van de Unistellar app bieden speciale modes aan voor objecten met weinig licht. Check je app of deze optie beschikbaar is voor M45. Het helpt ruis verder te onderdrukken.
- Nabewerking is de kers op de taart: Download de RAW file. Open hem in een bewerkingsprogramma. Verhoog het contrast ('Clarity' of 'Dehaze') lichtjes. Speel met de 'Shadows' om de fijnere nevelstructuur naar boven te halen. Bij de eVscope 2 kun je de 'Vibrance' verhogen om het blauw extra te laten knallen.
- Check de Maan: De Pleiaden is fel genoeg om tegen wat maanlicht te vechten, maar een donkere maanloze nacht werkt altijd beter. Gebruik een app om te weten wanneer de maan opkomt.
Met deze tips ben je helemaal klaar om de Pleiaden (M45) te fotograferen. Het is een object dat blijft verbazen, hoe vaak je het ook ziet. Dus pak je Unistellar, zoek een heldere nacht en leg deze prachtige sterrenfamilie vast. Veel kijkplezier!