Maanverduistering bekijken en fotograferen: Tips voor instellingen
Een maanverduistering is een magisch schouwspel, en je kunt er prachtige foto’s van maken zonder dat je meteen een fortuin uitgeeft. Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om dit te laten slagen.
Met een paar slimme instellingen en een dosis geduld kom je al een heel eind.
De volgende keer dat de maan een bloedrode kleur aanneemt, sta jij klaar met je camera.
Wat gebeurt er eigenlijk bij een maanverduistering?
Een maanverduistering ontstaat als de aarde precies tussen de zon en de maan staat.
Het zonlicht wordt dan geblokkeerd en de maan verdwijnt in de schaduw van de aarde. Tijdens de totale verduistering kan de maan nog wel een beetje licht opvangen dat door de dampkring van de aarde schijnt. Dat geeft die kenmerkende bloedrode kleur, vandaar de naam ‘bloedmaan’.
De show duurt langer dan je misschien denkt. Een totale verduistering kan makkelijk een uur of meer duren.
Je hebt dus alle tijd om te experimenteren met je instellingen en om te genieten van het uitzicht.
Je hebt geen zonnefilters nodig, want de maan is tijdens de verduistering niet feller dan normaal.
Wat heb je nodig om te beginnen?
Je kunt een verduistering gewoon met het blote oog bekijken. Om er een foto van te maken, heb je iets meer spullen nodig.
Een camera met een losse lens werkt het best, maar een goede smartphone kan ook al verrassende resultaten geven.
Als je een spiegelreflex- of systeemcamera hebt, is een stabiel statief onmisbaar. Je gaat werken met lange sluitertijden, en elke trilling zie je direct terug op de foto. Een statief van merken zoals Manfrotto of Benro van rond de €70-€150 is een prima basis.
Een afstandsbediening of de zelfontspanner van je camera voorkomt dat je de camera beweegt als je het knopje indrukt. Een telelens is essentieel om de maan groot in beeld te brengen. Een lens van 200mm is een start, maar een 300mm of 400mm geeft veel meer impact. Denk aan een lens als de Sigma 150-600mm (rond de €900-€1100) of de Tamron 150-600mm. Met een teleconverter kun je je brandpuntsafstand vergroten, bijvoorbeeld een 1.4x converter voor je Canon of Nikon lens (€300-€500).
De juiste instellingen voor elke fase
De verduistering verloopt in fases, en je instellingen veranderen mee. De maan is aan het begin nog fel en scherp, en wordt later zwakker en rood.
Pas je instellingen dus regelmatig aan. Zet je camera op handmatige modus (M), dan heb je zelf de touwtjes in handen. 1. Voordat de schaduw inzet (volle maan):
De maan is nog fel verlicht.
Gebruik een lage ISO-waarde, bijvoorbeeld ISO 100 of 200. Kies een sluitertijd van ongeveer 1/125 seconde bij een diafragma van f/8.
Richt scherp op de rand van de maan. Dit is je nulmeting.
2. Gedeeltelijke verduistering (halve schaduw):
Het donkere deel van de schaduw kruipt over het maanoppervlak. De maan wordt iets minder fel.
Verlaag je sluitertijd naar 1/60 seconde of langzamer. Houd de ISO laag.
Je kunt je diafragma iets verder openen naar f/5.6 als je lens dat toelaat, om meer licht op te vangen. Wil je ook eens de Grote Rode Vlek op Jupiter vastleggen? 3. Totale verduistering (bloedmaan):
Dit is het moment waarop de maan dieprood kleurt.
Het licht is nu heel zwak. Je moet je instellingen flink aanpassen:
- Verhoog de ISO naar 800, 1600 of zelfs 3200.
Probeer de laagste ISO die net een goede belichting geeft om ruis te beperken.
- Open je diafragma naar f/4 of f/2.8 als je lens dat kan.
- Je sluitertijd mag nu langer zijn, maar let op: de maan beweegt! Probeer sluitertijden onder de 2 seconden te blijven om scherpte te behouden.
Bij een brandpuntsafstand van 400mm is 1 seconde een goede grens. Gebruik de vuistregel: sluitertijd = 1 / (brandpuntsafstand x crop-factor).
Bij volformaat is dat 1/400s, bij een crop-camera (APS-C) 1/600s. Tijdens een totale verduistering mag je hier wat van afwijken.
Fotograferen met een smartphone
Ja, het kan! Verwacht geen professionele plaatjes, maar een leuke herinnering is het zeker.
De truc is om je telefoon stabiel te houden. Gebruik een mini-tripod of zet je telefoon stevig op een muurtje. Schakel de zelfontspanner van 3 seconden in om trillingen bij het indrukken te voorkomen. Gebruik een speciale maanstand of de ‘nachtmodus’ als je telefoon die heeft.
Deze standen proberen automatisch de belichting te optimaliseren. Vaak werkt een app als ‘ProCam’ of ‘Lightroom Mobile’ beter dan de standaard camera-app, omdat je daar handmatige instellingen (ISO, sluitertijd) kunt invoeren.
Zoom niet digitaal in, dat verliest snel aan kwaliteit. Je kunt later bijsnijden.
Praktische tips voor een geslaagde avond
Een maanverduistering fotograferen is ook een kwestie van goede voorbereiding en comfort, net als wanneer je een onverwachte komeet vastlegt. Het kan koud worden ’s nachts, dus kleed je warm.
- Test je spullen: Oefen een week van tevoren met je camera op de volle maan. Zo weet je precies welke instellingen ongeveer goed zijn en ben je niet aan het zoeken op het moment suprême.
- Zoek een donkere plek: Ga uit de stad weg, waar minder lichtvervuiling is. Je ziet de sterren en de maan veel beter.
- Neem extra batterijen mee: Kou verbrukt sneller je accu. Een lege batterij is een drama.
- Probeer een time-lapse: Als je camera dat ondersteunt, maak dan elke 2-3 minuten een foto. Daar kun je later een mooie video van maken die de veranderingen in kleur en schaduw laat zien.
Check van tevoren de weersvoorspellingen en de exacte tijden van de verduistering via een site als ‘TimeandDate.com’.
Met deze tips ben je helemaal klaar voor de volgende bloedmaan. Het draait allemaal om oefenen en plezier maken. Dus pak je camera, zoek een mooi plekje en leer hoe je de glow van een opkomende maan vastlegt; geniet daarna vooral van het spektakel boven je hoofd.