Krabnevel (M1) fotograferen: Details in een supernova restant

Redactie Martijn de Valk

Redactie

Je staat in het donker, de kou kruipt onder je jas vandaan. Je camera draait al een tijdje braaf zijn rondje boven de hemel.

En dan, na uren wachten en tellen, verschijnt het op je scherm: een spookachtige wolk van fijne draden, opgebouwd uit rood en groen licht. Dit is de Krabnevel. Het is niet zomaar een vage vlek; het is het meest spectaculaire bewijs van een ster die op het einde van zijn leven met een gigantische knal de ruimte in is geslingerd.

En met de juiste spullen kun je dit supernova-restant zelf vastleggen. Niet als een vage bol, maar als een gedetailleerd kunstwerk.

Nog nooit zag je de Krabnevel zo gedetailleerd

Stel je voor: een ster, 6500 lichtjaar van ons vandaan, zestien keer zwaarder dan onze zon.

In het jaar 1054 gaf deze ster de geest. De explosie was zo fel dat Chinezen hem zelfs overdag met het blote oog konden zien. Wat we nu zien, is de schokgolf die die explosie veroorzaakte: de Krabnevel, of Messier 1 (M1). Het is een gigantische wolk van opgewarmd gas en stof die nog steeds met 1500 kilometer per seconde uitzet.

In het hart van deze chaos zit een nog vreemder object: de Krabpulsar. Een neutronenster van amper 30 kilometer groot die 30 keer per seconde om zijn as draait. Hubble liet ons al een blik werpen via een compositie van 24 foto's, maar met moderne techniek en een beetje doorzettingsvermogen kom je dichterbij dan ooit.

De Krabnevel (M1) vanuit het Sagittarius observatorium

Om de Krabnevel goed te vangen, heb je een ijzersterke combinatie van apparatuur en geduld nodig.

Een astrofotograaf liet zien wat er mogelijk is met een SVBony SV550, een refractor met een objectiefdiameter van 122mm. Dit is een relatief betaalbare 'triplet' refractor (rond de €1500-€2000) die bekend staat om zijn scherpte. Op deze telescoop werd een Player One Poseidon C-Pro camera geschroefd, een camera die speciaal gemaakt is voor astrofotografie. Het echte geheim zit hem in de filters.

Voor supernova-restanten zoals de Krab wil je geen normale kleurenfilter gebruiken. Je wilt de lichtjes van specifieke gaswolken isoleren.

Daarom werd er een narrowband-filter gebruikt, met een bandbreedte van maar 7 nanometer.

Dit filter laat alleen het licht van waterstof (Hα) en zuurstof (OIII) door. Waterstof verschijnt als rood, zuurstof als groen. Door deze twee kanalen te combineren, ontstaat die kenmerkende groen-rode structuur die de Krabnevel zo beroemd maakt.

De resolutie van de foto was 1.13 boogseconden per pixel. Dat betekent dat je fijne details, smalle filamenten en bulten in de nevel scherp in beeld krijgt.

Het resultaat kwam tot stand door 40 'subs' te stapelen. Elke sub was een opname van 3 minuten. Dat is in totaal 120 minuten, ofwel 2 uur, aan belichtingstijd.

Door deze 40 losse foto's over elkaar heen te leggen (stacken), veeg je de ruis weg en blijft alleen het echte signaal over.

Zo transformeerde een vage vlek op een enkele foto naar een scherp, gedetailleerd beeld vol structuur.

Hubble brengt ons 12 nieuwe adembenemende foto's uit de ruimte

De Krabnevel is een klassieker, maar er is altijd meer te zien. NASA en de ESA blijven de Hubble-ruimtetelescoop gebruiken om de hemel in detail te scannen.

Praktische tips voor jouw opname

Onlangs werden er 12 nieuwe foto's van Messier-objecten toegevoegd aan de archieven.

De Krabnevel is het allereerste object op de beroemde Messier-lijst, een lijst van objecten die je niet mag missen. Deze nieuwe beelden van Hubble laten zien dat zelfs de oudste objecten in de lijst nog geheimen bewaren. Het inspireert amateurs over de hele wereld om hun eigen telescopen op deze doelen te richten.

Gebruik narrowband-filters

Het bewijst dat je met een goede backyard-setup de basis kunt leggen voor wat de professionals in de ruimte ook zien. Wil je de Krabnevel zelf proberen?

Dan zijn er een paar dingen die je echt niet moet vergeten. De Krabnevel staat op coördinaten RA 83.61° en Dec 22.02°, wat in het sterrenbeeld Stier (Taurus) ligt. In de winter is hij 's nachts goed te zien. Als je in de stad woont met lichtvervuiling, of gewoon meer detail wilt, zijn Hα en OIII filters essentieel.

Combineer veel subs

Ze snijden door de troep heen en laten alleen het licht van de nevel door.

Zonder deze filters verdrinkt de fijne structuur snel in een oranje gloed. Een enkele foto van 3 minuten is niets. De astrofotograaf in ons voorbeeld had er 40.

Let op je belichtingstijd

Probeer minimaal 2 tot 4 uur totale belichtingstijd te halen. Dit verbetert je signaal-ruisverhouding enorm.

Het is saai werk, maar het resultaat liegt er niet om. Een veelgemaakte fout is te weinig belichtingstijd gebruiken. Je wilt de fijne filamenten van de nevel vastleggen.

Gerelateerde Astroblogs

Te korte belichting geeft een korrelig beeld waarin de dunste draden van de Krabnevel verdwijnen. Neem de tijd om de Krabnevel (M1) in detail vast te leggen. In Nederland is de astrofotografie-community enorm actief.

Veel van de beste tips en trucs delen we niet in grote wetenschappelijke papers, maar op platforms als Astroblogs.

Laatste video's van RTL Nieuws

Daar laten Nederlandse amateurs zien wat er mogelijk is met een SkyWatcher EQ6-R mount, een ZWO ASI-camera of een simple DIY-sterrenvolger. Het is de plek waar je leert hoe je de Black Eye Galaxy (M64) fotografeert uit je eigen achtertuin. Hoewel we hier diep in de techniek duiken, blijft het belangrijk om af en toe omhoog te kijken.

RTL Nieuws brengt regelmatig items over ruimtevaart en sterrenkunde. Of het nu gaat om een nieuwe missie naar Mars of een komeet die zichtbaar is, deze nieuwsitems helpen de sterrenhemel dichter bij het gewone leven te brengen.

Speak Your Mind Reactie annuleren

Het herinnert ons eraan dat de Krabnevel, zo ver weg, onderdeel is van een veel groter verhaal. Wees niet bang om je eigen resultaten te delen. Astrofotografie is een leerproces. Iedereen begint met een vage vlek en leert stap voor stap de fijne kneepjes van het vak.

Deel je foto's, vraag om advies en blijf experimenteren met belichtingstijd en filters.

Komeet was sterrennevel

Soms word je verrast. Wat je denkt dat een komeet is, blijkt een bijzondere sterrennevel te zijn. De Krabnevel was vroeger ook niet meer dan een vage vlek.

Het is een reminder om altijd goed te kijken en je te blijven verwonderen. Dus pak je camera, zet je telescoop op de Stier, en ga op jacht naar dat supernova-restant. Of probeer eens de Vlamnevel naast Alnitak te fotograferen; met de juiste techniek en geduld tover jij die Krab ook tevoorschijn.