Kan ik filters van andere merken gebruiken op mijn Seestar S50?
Het is een vraag die veel Seestar S50-eigenaren bezighoudt: die handige filters die je al hebt liggen, kun je die ook gewoon op je slimme telescootje draaien? Je hebt misschien een setje UHC- of OIII-filters van een ander merk, en je wilt ze natuurlijk niet zomaar in de kast laten verstoffen.
Goed nieuws: in de meeste gevallen is het antwoord volmondig ‘ja’. Maar er zitten wel een paar cruciale details aan vast die het verschil maken tussen perfecte sterrennevels en een frustrerende avond. In dit artikel duiken we dieper in op de techniek, de juiste maten en hoe je precies te werk gaat.
De basis: wat heb je eigenlijk nodig?
Om te weten of jouw filters passen, moet je weten wat de Seestar S50 eigenlijk gebruikt.
De S50 is uitgerust met twee vaste filters: een infrarood (IR) cut-filter voor het blokkeren van storend rood licht en een speciale lichtpollutie (LP) filter. Dit LP-filter is een “neutrale dichtheidsfilter” (ND), oftewel een grijsfilter dat het totale lichtinlaat vermindert.
Dit is essentieel omdat de S50 een camera met vaste sluitertijd en diafragma gebruikt; zonder ND-filter zouden objecten zoals de Maan of heldere planeten simpelweg overbelicht worden. De magie gebeurt echter in het vrije filterwiel. Dit wiel heeft twee sleuven: een ‘Empty’ (leeg) stand en een ‘Filter’ stand. In de ‘Filter’ stand kun je handmatig een 1,25-inch filter plaatsen.
Dit is de plek waar jij je eigen astronomische magie kunt toevoegen.
De Seestar draait deze filterwissel automatisch voor je wanneer je in de app de filterinstelling aanpast.
Denk aan het filterwiel van de S50 als een automatische versnellingsbak voor je lichtinlaat: jij kiest de juiste stand, de S50 doet de rest.
De maat is alles: 1,25-inch is de gouden standaard
De meeste telescopen en accessoires werken met een standaard maat: 1,25-inch. Dit is ongeveer 31,75 millimeter.
De Seestar S50 is specifiek ontworpen voor dit formaat. Als je filters hebt van merken zoals Baader, Astronomik, Orion, Optolong of Celestron die in deze maat zijn uitgevoerd, passen ze perfect. Je schroeft ze eenvoudig vast in het filterwiel.
Het is een kwestie van de filter in de gleuf plaatsen en met de bijgeleverde schroef (of een muntje) vastdraaien.
Let wel op dat je de filter met de juiste kant naar voren plaatst; meestal staat er een markering op de zijkant. De S50 is niet compatibel met de dunnere 1,25-inch filters die soms met een verloopringje werken; je hebt de volledige, stevige schroefdraad nodig. Er bestaan ook 2-inch filters, maar die zijn voor de S50 te groot.
Je kunt ze niet gebruiken zonder verloopringen, en die beïnvloeden de beeldkwaliteit vaak negatief. Blijf dus trouw aan de 1,25-inch maat voor je S50.
Welke filters werken het beste op de Seestar S50?
Nu komt het leuke gedeelte: welke filters moet je eigenlijk gebruiken? De S50 is een slimme, gesloten eenheid, wat betekent dat je niet zomaar elk filter kunt gebruiken.
Vooral filters die het licht drastisch veranderen, kunnen de automatische helderheidsaanpassing van de S50 in de war sturen. Toch zijn er een paar toppers die perfect werken.
Een UHC (Ultra High Contrast) filter is een absolute aanrader. Deze filters, zoals de Baader UHC-S Filter 1.25" (rond €80-€90) of de Optolong UHC 1.25" (rond €70-€85), blokkeren specifieke golflengten van lichtpollutie (natrium- en kwiklampen) door te laten wat nodig is voor emissienevels (waterstof- en zuurstoflijnen). Dit zorgt voor een significant donkerdere hemel op de sensor, waardoor nevels zoals de Orionnevel of de Carinanevel veel meer detail tonen. Een OIII (dubbel-ioniseerde zuurstof) filter is nog specifieker.
Deze filters, zoals de Astronomik OIII 1.25" (rond €85-€100), laten alleen het licht door van bepaalde planetaire nevels en supernova-resten.
Ze zijn extreem donker en werken het best op objecten die hierdoor ‘oplichten’. De S50 kan dit aan, maar je moet wel de belichtingstijd in de app handmatig wat opschroeven voor het beste resultaat. Wat minder geschikt is, zijn donkere Maan- of zonnefilters.
De S50 past zijn eigen belichting al aan, en een extra donker filter maakt het beeld vaak korrelig. Ook filters stapelen op de Seestar S50 is niet aan te raden, en zonnefilters die vóór de lens moeten, zijn een no-go vanwege de interne mechanismen.
Een overzichtje van populaire filters en prijzen
- UHC Filters (alleskunners voor nevels): Baader UHC-S (€85), Optolong UHC (€75), Baader Semi-APO (€95).
- OIII Filters (specifiek voor planetaire nevels): Astronomik OIII (€90), Orion UltraBlock (€80).
- H-Beta Filters (zeer specifiek, bv. voor de Veil-nevel): Meestal rond de €90-€110, maar minder noodzakelijk voor beginners.
Wil je de zon bekijken? Gebruik dan de speciale Solar-modus van de S50; die gebruikt het interne IR-filter op de juiste manier.
Prijzen zijn schattingen op basis van gangbare astronomiewinkels eind 2024.
Stap-voor-stap: je filter plaatsen en gebruiken
Het proces is eenvoudig, maar timing is belangrijk. Je kunt het beste je filter plaatsen voordat je begint met calibreren of scannen.
- Zet de S50 uit. Draai de powerknop volledig uit.
- Open het filterdeksel. Aan de voorkant van de S50 zit een klein klepje dat je open kunt klappen.
- Plaats de filter. Schuif de 1,25-inch filter in de gleuf die gemarkeerd is met ‘Filter’ (meestal de rechtergleuf). Draai de schroef vast met een muntje of de meegeleverde tool. Niet te strak!
- Sluit het deksel. Zorg dat het goed sluit om stof te weren.
- Start de S50 opnieuw op. Dit is belangrijk zodat de interne sensors de nieuwe status van het filterwiel herkennen.
- Calibreer opnieuw. In de app ga je naar de kalibratie-modus. De S50 zal nu automatisch heen en weer draaien om de ‘Empty’ en ‘Filter’ posities te bepalen. Volg de instructies op het scherm.
- Activeer de filter in de app. Ga naar de observatie-instellingen van je doelobject en selecteer de juiste filter (bijv. ‘UHC’ of ‘Custom’). De S50 zal nu het filterwiel automatisch in de juiste stand draaien.
De S50 moet namelijk weten wat de “leeg” stand is en wat de “filter” stand is. Als je tijdens een sessie wisselt, moet je de observatie-pauzeren. Als je klaar bent en de filter niet meer nodig hebt, kun je hem het beste weer verwijderen en het deksel sluiten. Dit voorkomt dat er stof in het interne mechanisme komt.
Praktische tips voor het beste resultaat
Filters zijn geen toverstaf, ze versterken wat er al is. Als de luchtkwaliteit slecht is of als er te veel lichtpollutie is, helpt zelfs de beste filter maar beperkt.
Gebruik de filters vooral op heldere, donkere nachten buiten de grote stad. De S50 doet het werk, maar jij moet de omstandigheden kiezen.
Een veelgemaakte fout is het te snel willen zien van resultaten. Filters als OIII doen er langer over om licht te verzamelen. Wees geduldig en laat de S50 langer integreren (meerdere opnames stapelen) via de app. Let wel op hoeveel foto's je opslaat; je zult zien dat het beeld langzaam helderder en scherper wordt.
En tot slot: berg je filters droog en stofvrij op. Een goedkoop filtertje van €20 dat vol stof zit, geeft een slechter beeld dan een duurder, schoon exemplaar.
Behandel ze als een bril: aan de zijkant vasthouden, nooit aan de glazenoppervlakten. Is een smart telescope veilig voor mijn ogen? Zo blijft je kijk op de sterren helder!.