Het gebruik van 'Levels' voor een perfect zwarte achtergrond
Je hebt net een prachtige foto van de Melkweg gemaakt met je spiegelreflex of systeemcamera, maar die donkere lucht ziet er eerder grijs uit dan pikzwart. Vervelend, hè? Dat is precies waar de Levels-tool in Lightroom of Photoshop je leven makkelijker maakt.
Met een paar klikken tover je die saaie achtergrond om tot een diepzwarte deken waar de sterren extra hard uit springen. Ik leg je hier precies uit hoe je dat doet, zonder ingewikkelde theorie. We gaan voor praktisch, direct en meteen toepasbaar op je astrofoto’s.
Wat zijn Levels eigenlijk?
Stel je Levels voor als een schuifregelaar met drie kleine driehoekjes: één links, één in het midden en één rechts. De linkse driehoek bepaalt wat er als pikzwart wordt gezien, de rechtse wat er als sneeuwwit telt.
Het middentje regelt de grijstinten ertussen. Als je astrofoto’s bewerkt, wil je dat de donkerste delen van de lucht echt zwart zijn. Zonder Levels blijven die delen vaak een beetje grauw, waardoor je foto minder krachtig overkomt.
Door de linkse driehoek naar rechts te schuiven, ‘druk’ je die grijstinten naar zwart toe.
Het mooie is dat je met Levels heel precies kunt werken. Je ziet direct wat er gebeurt met de schaduwen en de hooglichten. Voor sterrenfoto’s is dat essentieel: je wilt de achtergrond donker maken zonder de sterren zelf uit te laten branden.
Waarom Levels perfect is voor sterrenfoto’s
Veel beginnende sterrenfotografen maken dezelfde fout: ze slepen de helderheidsregelaar naar beneden tot alles donker wordt, maar dan verdwijnen de zwakke sterren ook in de mist.
Met Levels werk je slimmer. Je bepaalt namelijk zelf waar het zwart begint. Een voorbeeld: ik fotografeer vaak met mijn Canon EOS 6D en een Samyang 14mm f/2.8 lens.
Zonder bewerking heeft de lucht een lichtgrijze waas. Met Levels schuif ik de linkse driehoek naar een waarde van rond de 20.
Dat betekent dat alles wat donkerder is dan 20 op de schaal direct zwart wordt.
Daardoor blijven de heldere sterren en de Melkweg mooi behouden, maar verdwijnt de lichtvervuiling en de grauwe lucht. Het contrast tussen sterren en achtergrond neemt enorm toe, waardoor je foto driedimensionaal gaat aanvoelen. Dat is precies wat je wilt als je de diepte van het heelal wilt laten zien.
Stappenplan: Levels toepassen in Lightroom of Photoshop
Open je astrofoto in Lightroom en ga naar de Ontwikkelmodule. Vermijd hierbij de verleiding om automatische correcties toe te passen en pas in plaats daarvan handmatig het Levels-histogram aan.
Je ziet nu drie driehoekjes. Pak de linkse en schuif deze langzaam naar rechts terwijl je naar de achtergrond kijkt. Stop op het moment dat de lucht diepzwart wordt maar de sterren nog zichtbaar zijn. Bij een typische sterrenfoto ligt dat punt vaak tussen de 15 en 30, afhankelijk van je ruisniveau.
Test dit even op een 100% vergroting, want op een klein scherm zie je misschien te laat dat je sterren verliest. Daarna pak je de rechtse driehoek en schuif deze een beetje naar links.
Dit versterkt de heldere sterren en de Melkweg. Doe dit voorzichtig: een verschuiving van 5 tot 10 punten is vaak al genoeg.
Het midden-driehoekje laat je meestal staan, maar je kunt het lichtjes naar rechts bewegen als je de grijstinten wilt opfrissen. In Photoshop werkt het bijna identiek. Ga naar Beeld > Aanpassingen > Levels (of Ctrl+L).
Je ziet hetzelfde histogram. Gebruik de pipetjes aan de rechterkant voor extra precisie: de zwarte pipet zet je op een plek in de lucht die echt zwart moet zijn. Handig als je snel wilt werken.
Varianten en tools: wat kost het?
Lightroom en Photoshop kosten beide ongeveer €12 per maand als abonnement via Adobe Creative Cloud. Voor astrofotografen die serieus zijn, is dat een prima investering, zeker als je gebruikmaakt van de beste plugins voor astrofotografie.
Je krijgt er ook Camera Raw bij, wat hetzelfde Levels-principe gebruikt. Wil je gratis aan de slag? Probeer GIMP. Die heeft een Levels-tool die bijna identiek werkt.
Je downloadt hem gratis op gimp.org. Voor beginners is het even wennen, maar de basis is hetzelfde: drie driehoekjes en een histogram.
Er zijn ook apps voor je telefoon, zoals Snapseed. Daar vind je een ‘Curves’-tool die lijkt op Levels. Handig voor snelle nabewerking op vakantie.
De app is gratis, maar sommige filters kosten een paar euro. Voor astrofoto’s werkt het prima voor een snelle impressie, maar op je computer heb je meer controle.
Specifieke software voor sterrenfoto’s, zoals Sequator (Windows) of Starry Landscape Stacker (Mac), heeft vaak ingebouwde Levels-functies.
Sequator kost ongeveer €30 en is speciaal ontworpen voor het stapelen van sterrenfoto’s. Je kunt daar direct de achtergrond zwart maken tijdens het proces.
Praktische tips voor een perfect zwart
- Maak je foto’s in RAW-formaat. JPEG comprimeert de schaduwen, waardoor Levels minder effectief is. RAW geeft je de volledige controle.
- Let op ruis. Te ver doorschuiven naar zwart haalt ruis naar boven. Gebruik eventueel een ruisreductietool vooraf, zoals die in Lightroom onder het tabblad Details.
- Kijk op een kalibratiescherm. Een laptop-scherm is vaak te helder. Een kalibratiescherm van rond €150 (bijvoorbeeld Datacolor SpyderX) helpt je om echt zwart te zien.
- Vergelijk met referenties. Kijk naar astrofoto’s van bekende fotografen, zoals die van het European Southern Observatory. Zie hoe donker hun achtergrond is zonder dat de sterren verdwijnen.
- Experimenteer met meerdere lagen. In Photoshop kun je Levels op een aparte laag toepassen en de dekking aanpassen. Zo blijf je flexibel.
Een laatste tip: sla je bewerkingen op als presets in Lightroom. Wil je nog meer detail in de zwakke nevels? Luminantie maskers gebruiken voor meer diepte in je foto is dan een uitstekende techniek. Als je vaak met dezelfde lens fotografeert, kun je ook een Levels-preset maken voor je achtergrond.
Volgende keer klik je één keer en is je lucht direct perfect zwart. Zo wordt nabewerken geen lastige klus, maar een leuk onderdeel van je sterrenavontuur. Probeer het eens uit op je laatste foto en kijk hoe de Melkweg ineens van het scherm spat.