Het automatiseren van je hele nacht met 'NINA' of 'SGP'
Stel je voor: je tuurt nog even naar de hemel, zet je warme chocomel neer en de boel draait gewoon door.
Je hoeft niks meer aan te raken tot de zon opkomt. Dat klinkt als toveren, maar het is gewoon slimme software. Met NINA of SGP bouw je een nachtelijke fabriek die sterren opvangt zonder dat jij constant aan de knoppen zit. Je maakt je nacht volledig automatisch.
Het mooie is dat je precies zelf bepaalt wat er gebeurt. Een paar klikken en je computer regelt de volgende uren.
De mount draait, de camera knipperdt, de focuser houdt scherp. Jij bent de baas, niet de software.
En ja, dat werkt met je bestaande spullen: een Celestron HEQ5, een ZWO ASI294MC Pro, een Nikon D5600, een 8 inch SCT, een kleine 50mm guidescope. Alles praat met elkaar via een simpele USB-hub.
Wat zijn NINA en SGP eigenlijk?
NINA staat voor Nighttime Imaging ‘N’ Astronomy. Het is gratis software voor Windows die je nacht programmeert.
SGP is Sequence Generator Pro, een betaald pakket dat net zo’n planner is. Beide sturen je mount, camera, focuser en filterwiel aan. Ze bouwen een reeks opdrachten: start, kalibreer, vind sterren, maak een serie opnames, corrigeer, herhaal. Jij geeft de doelen, zij regelen de uitvoering.
Het verschil zit in de sfeer. NINA is open, groeit snel en heeft een enorme community.
SGP voelt strakker en gestroomlijnd, met een focus op sequenties bouwen. Beide werken met ASCOM-drivers, zodat je apparaten praten via één taal.
Dat betekent: één aansluiting, één setup, één nachtplan. Waarom is dat handig? Omdat de nacht kort is en je tijd kwijt bent aan handwerk.
Je wil meer data, minder gedoe. Automatisatie geeft je rust en consistentie. En het maakt fouten kleiner: de software herhaalt netjes, jij hoeft niets te onthouden.
Waarom automatiseren écht wat oplevert
Een geautomatiseerde nacht levert meer bruikbare data op. Je mount loopt strakker omdat guiding constant blijft.
Je belichting is gelijkmatig omdat sequenties naadloos doorgaan. En je hoeft niet om 03:00 uur wakker te worden om een nieuwe reeks te starten.
Denk aan de praktijk: je start om 21:30 uur, calibreert met drie sterren, plate-solved, centreert en start een 30x300s reeks op M13 met een ZWO ASI294MC Pro. Tussendoor corrigeert de software de focus bij temperatuurverschil, wisselt filter als je dat wil, en logt alles voor later. Jij bent ondertussen vrij.
En ja, het is betaalbaar. NINA is gratis, SGP kost ongeveer €109. Daarbij heb je een oude laptop nodig, een USB-hub van €30-€50 en eventueel een ASI Air (€150-€250) voor een eenvoudigere route. Geen dure upgrades nodig.
Het is ook veiliger voor je spullen. De software kan stoppen bij te veel wind, te weinig sterren of een te lage temperatuur.
Je kunt limieten instellen, zodat de mount stopt als er iets misgaat. Dat voorkomt beschadigingen en verloren tijd.
Hoe het werkt: de kern in heldere stappen
Stap 1: sluit je apparaten aan. Mount (bijv. Sky-Watcher HEQ5), camera (ZWO of Canon/Nikon), focuser, filterwiel en guidescope met een aparte camera.
Gebruik een stabiele USB-hub en zorg dat kabels niet klapperen. Zet de mount in de handmodus uit en start de software.
Stap 2: installeer drivers en driverservices. Bij NINA en SGP draait alles om ASCOM. Ontdek de voordelen van ASCOM drivers voor je apparatuur, installeer het ASCOM Platform, de drivers voor je mount en camera, en eventueel de ASCOM Focuser- en Filterdriver.
Test elk apparaat apart voordat je een sequentie bouwt. Stap 3: kalibreer je mount en guiding. Start de polar alignment tool, bijvoorbeeld via NINA’s Polar Alignment of met een Pole Master. Kies een heldere calibratiester, stel je guiding in met PHD2 en zet de exposures vast.
Voor een 8 inch SCT met 1500mm brandpunt kies je vaak een exposure van 1-2 seconden voor guiding.
Stap 4: bouw je nachtplan. Voeg targets toe, kies filters, belichting en aantal herhalingen.
Voor een object als M51 gebruik je misschien 30x240s in L- of RGB-filters, met een dithering om ruis te reduceren. Stel temperatuurlimieten in voor je camera en zet een start- en eindtijd. Stap 5: start en volg.
De software plate-solved, centreert en start de reeks. Tussendoor controleert ze de focus, corrigeert guiding en logt de data. Mocht je software bugs in de Vaonis app tegenkomen, dan kun je deze eenvoudig rapporteren.
“Mijn eerste geautomatiseerde nacht voelde alsof ik een crew had. Ik drukte op start, en de rest ging vanzelf.”
Jij kan inloggen op je laptop vanaf je telefoon en af en toe checken. De nacht draait door, zonder dat jij bij elke stap hoeft in te grijpen. Tip: hou rekening met de maan en horizon.
Kies targets die passen bij het moment en de helderheid. Voeg een safety break in: als guiding te slecht is, stopt de sequentie en wacht tot het beter wordt.
Varianten en prijzen: welke route kies je?
NINA is gratis. Je installeert het op een Windows-laptop of mini-pc.
Een tweedehands laptop van €150-€250 is vaak genoeg. Een 8GB RAM, SSD en Windows 10/11 werken prima.
USB-hub met voeding: €30-€50. Als je al een mount en camera hebt, ben je klaar voor nul extra kosten. SGP kost ongeveer €109 voor een licentie.
Het voelt wat strakker aan en is populair bij gebruikers van ZWO-camera’s en Canon/Nikon DSLRs. De software is stabiel en gericht op sequenties bouwen. Combineer met PHD2 voor guiding en een planetariumprogramma zoals Stellarium of TheSkyX voor navigatie. Een andere route is de ASI Air van ZWO, verkrijgbaar vanaf €150-€250.
Dit is een mini-computer die alles in één app regelt, vooral handig als je ZWO-camera’s en een ZWO-focuser hebt.
- Mount: Sky-Watcher HEQ5 Pro (€1.100-€1.300) of Celestron Advanced VX (€900-€1.100)
- Camera: ZWO ASI294MC Pro (€900-€1.100) of Canon EOS 90D (€700-€900)
- Guidescope: ZWO Mini 30mm (€120-€150)
- Guidecamera: ZWO ASI120MM Mini (€150-€180)
- Software: NINA (gratis) of SGP (€109), plus ASCOM en PHD2 (gratis)
- USB-hub en kabels: €30-€50
- Laptop of mini-pc: €150-€400
Het is eenvoudiger, maar minder flexibel voor complexe sequenties of niet-ZWO-spullen. Je mist dan soms de diepe integratie met ASCOM.
Prijsindicatie voor een complete setup: Diepte: als je meer wilt automatiseren, voeg een EAF toe (€180-€250) voor elektronische focuscontrole. Een filterwiel zoals ZWO EFW 2” (€180-€220) maakt multi-filtersequenties makkelijk.
En een all-sky camera (€100-€300) helpt bij cloud checks en time-lapse. Keuze maken?
Ga voor NINA als je van vrijheid en een actieve community houdt. Kies SGP als je een strakke, consistente workflow wil voor je sequenties. Pak ASI Air als je een compacte, eenvoudige oplossing zoekt met ZWO-spullen.
Praktische tips voor een soepele nacht
Test overdag. Sluit je spullen aan, draai een korte testsequentie en kijk of de mount, camera en focuser reageren.
Controleer of de USB-hub stabiel is en dat kabels niet losraken bij beweging. Een kleine test bespaart je nachtelijke frustratie. Hou rekening met je sterrenbeeld.
Kies targets die passen bij de tijd van het jaar en de nachtlengte.
Plan een hoofdtarget en een backup. Voeg een kleine marge in voor doorlooptijd: een 30x300s reeks duurt ongeveer 2,5 uur, inclusief calibratie en focus. Zet veiligheidslimieten aan.
Stel een temperatuurgrens in voor je camera (bijv. 25°C voor een ASI294MC Pro) en een windwaarschuwing als je een anemometer hebt.
Stop de sequentie bij te weinig sterren of te slechte guiding. Zo voorkom je verloren tijd en slijtage.
Gebruik dithering. Laat de mount elke paar frames een kleine beweging maken om hotpixels en ruis te reduceren. Een dithering van 2-3 pixels werkt vaak goed. Zet dat aan in de sequentie, en vergeet niet dat nauwkeurige guiding met een tweede camera je foto's nog scherper maakt. Zo bouw je schonere data zonder extra moeite.
Hou het simpel voor de eerste nacht. Kies één helder object, een eenvoudige reeks van 20x180s, en een filter dat bij je camera past.
Als dat loopt, voeg dan meer filters, dithering en temperatuurregeling toe. Stapje voor stapje bouw je een ritme. En tot slot: wees vriendelijk voor jezelf.
Een geautomatiseerde nacht betekent niet dat je nooit meer hoeft te kijken. Even checken, een slok thee, en dan weer verder. Zo blijft het leuk, en lever je elke ochtend een stapel bruikbare data.