GraXpert gebruiken om gradiënten door lichtvervuiling te verwijderen
Waarom die vervelende gloed je foto's verpest
Lichtvervuiling is eigenlijk achtergrondlicht dat niet uit de hemel komt. Het maakt je donkere hemel grijs in plaats van zwart.
Je sterren worden minder contrastrijk en je prachtige nevels verdwijnen in de grijze soep.
Je hebt waarschijnlijk wel eens gehoord van flats en darks en bias. Die helpen tegen stofjes en ruis, maar niet tegen die grote, zachte veranderingen in de helderheid van je foto. Die grote vegen van licht noemen we "gradiënten".
Stel je voor: je hebt een foto van de Andromedanevel gemaakt. Mooi! Maar door een lantaarnpaal links van je setup is de linkerkant van je foto een stuk lichter dan de rechterkant. Je kunt dit wel proberen bij te werken met een simpele helderheids-curve, maar dan trek je ook meteen alle sterren uit het gat. GraXpert is specifiek gemaakt om dit probleem op te lossen.
Het scant je foto, herkent wat de "echte" achtergrond is en wat de vervuiling is, en veegt het vuil weg.
Zonder je sterren en nevels aan te tasten.
Hoe GraXpert precies te werk gaat
GraXpert is geen simpele filter. Het is een stukje slimme software.
Het werkt het beste op je losse, ongecalibreerde RAW-bestanden (de .fits of .xisf files die uit je camera komen). Als je foto's al bewerkt zijn, kan de software in de war raken. Dus pak je verse data erbij.
De software kijkt naar je beeld en probeert de "ruis" te scheiden van het "signaal".
In het begin is het handig om de "Noise Reduction" (Ruisreductie) op 'Low' te zetten. Dan kun je beter zien wat er gebeurt. Vervolgens ga je een aantal punten op je foto aanwijzen die volgens jou "echt" zwart horen te zijn. Dit zijn je "Background Points".
GraXpert gebruikt deze punten als anker om te begrijpen hoe de vervuiling over je beeld ligt. Als je op "Solve" drukt, berekent het programma een oppervlak dat precies over je vervuiling heen past.
Dit oppervlak haalt het programma van je foto af. Het resultaat? Een foto waarbij de lucht weer echt zwart is en je object er stralend uitspringt. Het voelt als een magische schoonmaakbeurt voor je sterrenplaatje.
Stap voor stap: Van vervuild naar zuiver
Laten we even concreet kijken hoe je dit doet. Download de nieuwste versie van GraXpert (het is gratis, dus je bent zo klaar).
- Kies je algoritme: Voor de meeste deep-sky foto's werkt 'RBF' (Radial Basis Function) prima. Het is een wiskundige manier om een vloeiend deken over je foto te leggen.
- Zet de korreligheid (Correction): Begin laag, bijvoorbeeld op 2 of 3. Dit bepaalt hoe snel de software reageert.
- Plaats je Background Points: Klik op de knop 'Create Grid'. Er verschijnt een raster van bolletjes. Sleep ze een beetje weg van je object (de nevel of sterrenhoop) en zet ze vooral in stukken hemel die er schoon uitzien. Zet ze nooit midden op je nevel, want dan denkt de software dat de nevel grijs hoort te zijn en veegt 'ie hem weg!
- Druk op Solve & Apply: De software berekent de gradiënt en past 'm toe. Klaar.
Open het programma en laad je beste FITS-bestand. Je ziet je foto en een paar knoppen. Volg deze stappen:
Als je tevreden bent, exporteer je het resultaat als een nieuw FITS-bestand. Dit bestand gebruik je voortaan voor de rest van je bewerkingen. Je zult zien dat je nu veel beter contrast kunt aanbrengen zonder rare kleurzweem te krijgen.
De kosten en alternatieven
Het mooie van GraXpert is dat het ontwikkeld wordt door de community en volledig gratis is. Er zitten geen betaalmuren achter en je krijgt alle functies. Dat is ideaal voor starters die net een tweedehands ZWO ASI533MC Pro hebben gekocht en al hun geld aan filters hebben uitgegeven. Wil je meer leren? Sluit je dan aan bij de beste Discord communities voor hulp bij nabewerking.
Er zijn wel betaalde concurrenten. PixInsight is de koning onder de astrosoftware, maar voor snelle fotobewerking van je telescoopbeelden zijn er ook handige apps. PixInsight zelf blijft de standaard met tools als de AutomaticBackgroundExtractor (ABE).
PixInsight kost ongeveer €270 voor een levenslange licentie. Het is krachtiger en geeft je meer controle, maar de leercurve is steil als een bergwand.
GraXpert is veel vriendelijker voor beginners. Een andere optie is Astro Pixel Processor (APP), wat vaak in een abonnementsvorm komt of een grotere eenmalige aanschaf is (rond de €150). Ook dit is een pakket dat van alles doet. Als je alleen maar snel even de gradiënt wilt weghalen, is GraXpert vaak sneller en lichter dan deze zware pakketten.
Praktische tips voor het beste resultaat
Wil je echt het maximale uit GraXpert halen? Gebruik het op je integratie (de stapel van al je subs) voordat je gaat stacken in Sequator of PixInsight, of juist daarna.
De meeste mensen doen het na het stacken. Zorg dat je eerst je flats en darks correct hebt toegepast, want GraXpert corrigeert alleen de lichtvervuiling, niet je stofvlekken.
Let op met de instellingen. Als je de Correction te hoog zet (bijvoorbeeld op 10), gaat je foto er heel "waskig" uitzien en verlies je fijne details in donkere nevels. Als je het te laag zet (op 1), blijft er misschien nog een zweempje overheen hangen. Zorg voor een nauwkeurige kleurweergave op je beeldscherm om deze nuances goed te kunnen beoordelen.
Het is een kwestie van uitproberen. Soms helpt het om je foto eerst een beetje ruisreductie te geven voordat je GraXpert gebruikt, zodat hij minder snel foute sterren aanwijst als vervuiling. Tot slot: vergeet niet dat GraXpert een tool is, geen toverstaf. Een foto die gemaakt is midden in het centrum van Amsterdam zal altijd moeilijker te redden zijn dan eentje gemaakt in een Bortle 4 gebied.
Maar met GraXpert kun je zelfs van een matige locatie een plaatje halen dat eruitziet alsof je hem vanaf een donkere berg hebt geschoten.
Veel plezier met je volgende heldere nacht!